Ostalo

Bronhoskopija

Objavljeno 06.07.2021.
Kristina Lalić, dr. med., specijalist pulmolog
Bronhoskopija je endoskopska pretraga kojom se vizualiziraju dišni putovi. Izvodi se u lokalnoj anesteziji, odnosno u iznimnim slučajevima i u općoj anesteziji.
Bronhoskopija

Kada se provodi bronhoskopija?

Rigidni bronhoskop rezerviran je za one situacije kad je potreban širi kanal za bolju vizualizaciju i rad.

U svakodnevnom radu najčešće indikacije za bronhoskopiju su dijagnostika i određivanje stadija karcinoma pluća, zbrinjavanje hemoptize (iskašljavanje krvi), uzimanje uzoraka kod tvrdokornih infekcija pluća ili kod imunokompromitiranih pacijenata te uzimanje uzoraka kod intersticijskih bolesti pluća.

Postoje dvije vrste bronhoskopskih aparata – fleksibilni i rigidni – od kojih se češće koristi fleksibilni bronhoskop. Radi se o aparatu promjera 6 mm, koji zbog svoje savitljivosti omogućava direktnu vizualizaciju dišnih puteva i pregled svih ušća do čak sedme generacije grananja bronha.

Rigidni bronhoskop rezerviran je za one situacije kad je potreban širi kanal, tj. otvor za bolju vizualizaciju i rad, kao što je slučaj kod velikih akutnih krvarenja, stranih tijela u dišnim putevima, opstruktivnih endobronhalnih lezija koje treba tretirati laserom, biopsija dobro prokrvljenih tumora ili postavljanja stentova.

Pripreme za pretragu

Prije uvođenja bronhoskopa u dišne puteve, ždrijelo se anestezira lidokainom, a bronhoskopski aparat se namaže lidokainskim gelom nakon čega slijedi i anestezija glasnica tako da je pretraga bezbolna, ali može izazvati jak nagon na kašalj ili povraćanje. Izvodi se u sjedećem ili ležećem položaju kad je pacijent natašte (barem 4-6 sati), a aparat se uvodi kroz nos ili usta.

Zbog lokalne aplikacije anestetika ne smije se iza pretrage uzimati ništa na usta kroz dva sata zbog oslabljenog refleksa gutanja. Antikoagulansi povećavaju rizik od krvarenja te ih treba prekinuti prije bronhoskopije.

Dijagnostička i terapijska bronhoskopija

Dva glavna indikatora potpunog oporavka nakon pretrage su uredna periferna saturacija hemoglobina kisikom (SpO2) na sobnom zraku i povratak faringealnog refleksa.

Razlikujemo dva tipa bronhoskopije – dijagnostičku i terapijsku. Dijagnostička bronhoskopija se radi s ciljem uzimanja uzorka i postavljanja dijagnoze, a terapijska bronhoskopija u svrhu rješavanja trenutnih simptoma/tegoba, kao što je bronhoaspiracija sekreta ili uklanjanje stranog tijela iz dišnih puteva odnosno zbrinjavanje akutnog krvarenja.

Bronhoskopom nije moguće pregledati plućni parenhim gdje se odvijaju patološki procesi, ali dodatnim tehnikama poput transbronhalne biopsije (TBBP), transbronhalne aspiracijske punkcije (TBNA) i bronhoalveolarne lavaže (BAL) moguće je dobiti značajne podatke o stanju plućnog parenhima koji nam pomažu u postavljanju konačne dijagnoze. Kroz radni kanal bronhoskopa se mogu uvesti kateter, četkica, igla ili kliješta, ovisno o željenom uzimanju materijala. Također se može napraviti i bronhoalveolarna lavaža kao dijagnostička ili terapijska bronhoskopska metoda.

Bronhoskopiju izvodi pulmolog ili za to educirani kirurg. Može se raditi i ambulantno (nije potrebna hospitalizacija), ali se bolesnik nakon pretrage mora opservirati barem dva do četiri sata. Dva glavna indikatora potpunog oporavka nakon pretrage su uredna periferna saturacija hemoglobina kisikom (SpO2) na sobnom zraku i povratak faringealnog refleksa. Ako je tijekom bronhoskopije kao dodatna tehnika korištena i transbronhalna biopsija, potrebno je napraviti kontrolni RTG srca i pluća otprilike dva sata iza pretrage kako bi se isključio pneumotoraks.

Dijagnostika i liječenje pomoću bronhoskopa

Indikacije za dijagnostičku bronhoskopiju su patološki radiološki nalaz pluća, postavljanje dijagnoze i praćenje liječenja karcinoma pluća, protrahirani kašalj, hemoptiza (iskašljavanje krvi), promuklost, stridor, traume prsnog koša, maligni procesi sredoprsja, uzimanje uzoraka kod upalnih bolesti pluća, akutne inhalacijske ozljede i druga oštećenja traheobronhalnog stabla.

S druge strane, indikacije za bronhoskopiju u terapijske svrhe su strano tijelo u dišnim putovima, sekret u traheobronhalnom stablu, proširenja ili suženja traheje i bronha, bronoalveolarna lavaža, instilacija lijekova, laserska terapija, elektrokoagulacija i krioterapija.

U svakodnevnom radu najčešće indikacije za bronhoskopiju su dijagnostika i određivanje stadija karcinoma pluća, zbrinjavanje hemoptiza, uzimanje uzoraka kod perzistentnih infekcija pluća ili kod imunokompromitiranih pacijenata te uzimanje uzoraka kod intersticijskih bolesti pluća.

Kada je bronhoskopija kontraindicirana?

Prilikom izvođenja transbronhalne biopsije potreban je povećan oprez kod određenih skupina bolesnika.

Bronhoskopija nam uvelike pomaže u svakodnevnom radu, ali nije uvijek indicirana. Apsolutne kontraindikacije uključuju maligne aritmije, nemogućnost održavanja adekvatne oksigenacije prilikom pretrage, akutna respiracijska insuficijencija s hiperkapnijom. Relativne kontraindikacije su nesuradljivost bolesnika, recentni infarkt miokarda ili plućna embolija, nekorigirana koagulopatija.

Prilikom izvođenja transbronhalne biopsije potreban je povećan oprez kod bolesnika s uremijom, opstrukcijom gornje šuplje vene i plućnom hipertenzijom zbog povećanog rizika od krvarenja i pneumotoraksa. Međutim, bez opasnosti se kod ovih bolesnika može napraviti inspekcija (vizualni pregled).

Komplikacije

Ozbiljne nuspojave se javljaju u manje od 1 % slučajeva pa možemo reći da je bronhoskopija sigurna pretraga.

Kao i kod svake invazivne pretrage, postoji mogućnost komplikacija. U oko 10-15 % slučajeva javlja se sukrvica u iskašljaju koja spontano prestane kroz maksimalno par dana ili nakon bronhoalveolarne lavaže. Može se javiti i prolazan porast temperature koji kroz 24 sata regredira, a liječi se simptomatski. Od težih komplikacija koje se mogu javiti su opsežna krvarenja endoluminalno (učestalost oko 1 %) i pneumotoraks (učestalost iznosi 2-5 %, a veća je ako se kao dodatna metoda koristi transbronhalna biopsija plućnog parenhima).

Iznimno su mogući i poremećaji srčanog ritma kao i laringospazam ili bronhospazam kao reakcija na anestetik. Ozbiljne nuspojave se javljaju u manje od 1 % slučajeva pa možemo reći da je bronhoskopija sigurna pretraga. Pod većim rizikom od težih komplikacija su oni bolesnici koji imaju komorbiditete (koronarna bolest, teška pneumonija s hipoksemijom, uznapredovala neoplazma, KOPB itd.).

Uloga bronhoskopije

Primarna zadaća bronhoskopije je inspekcija i dijagnostika bolesti dišnih putova, ali ovom metodom se mogu dobiti i korisne informacije i o stanju plućnog parenhima. Upotrebom dodatnih endoskopskih metoda, kao na primjer transbronhalne biopsije, bronhoalveolarne lavaže ili transbronhalne aspiracijske punkcije, mogu se dobiti važni podaci te u nekim stanjima predstavljaju i dijagnostičku metodu.

Budući da je broj komplikacija relativno mali, savjetuje se da bronhoskopija bude prvi izbor u odnosu na druge invazivnije kirurške metode poput videoasistirane torakoskopske biopsije (VATB) ili torakotomije s otvorenom biopsijom pluća, kad god je to moguće.

Nove tehnike

Kontraindikacija za ovaj tip liječenja emfizema je postojanje kolateralne ventilacije među režnjevima.

U novije vrijeme u sklopu interventne pulmologije koriste se i neke nove tehnike kao što su kriobiopsija odnosno biopsija pluća kriosondom, uzimanje uzoraka solitarnih plućnih nodusa te palijativno liječenje opstrukcije kod malignih bolesti s implantacijom stentova ili drugim tehnikama poput lasera, elektroomče ili kriorekanalizacije. U liječenju nekih formi emfizema koristi se i bronhoskopska metoda redukcije volumena bLVR (engl. bronchoscopic lung volume reduction) pomoću endobronhalnih valvula, zavojnica (coilova) ili pare.

Cilj umetanja valvula, zavojnica ili pare je lobarna opstrukcija, atelektaza i kolaps. Kontraindikacija za ovaj tip liječenja emfizema je postojanje kolateralne ventilacije među režnjevima. U Europi se od 2011. godine za bolesnike s teškom nekontroliranom astmom koristi i nefarmakološka metoda - bronhalna termoplastika, kao bronhoskopski vid liječenja astme.

Sve članke vezane uz ovu temu pronađite ovdje
(3)
4.0 od 5

Priručnik bolesti

Odaberite grupu bolesti ili pretražite po ključnoj riječi
Priručnik bolesti sastavljen je kako biste se brzo informirali o bolesti koja vas zanima. Određene bolesti posebno su obrađene u okviru skupine na Mapi tijela kojoj pripadaju te ih svakako potražite.

vezani članci

Test erektilne funkcije

Ispunite upitnik procjene erektilne funkcije. Test erektilne funkcije Kvaliteta spolnog života jedan je od najvažnijih segmenata kvalitete života muškarca.

IPSS UPITNIK

Ispunite upitnik procjene tegoba mokrenja. IPSS UPITNIK Poremećeno mokrenje često vezuje uz sebe i poremećaje kontinencije te seksualnih funkcija.

Besplatni newsletter

Svakodnevno biramo najzanimljivije za vas i šaljemo.